Wandelen door Mustafapaşa: het oude Sinasos te voet

De meeste mensen die Mustafapaşa bezoeken, komen een uurtje, vinken het plein en één kerk af, en rijden terug naar Ürgüp voor de lunch. Dat is jammer, want de reden om hierheen te komen is geen enkel monument — het is de wandeling zelf.

Mustafapaşa is een dorp dat bijna volledig door één gemeenschap is gebouwd, Grieks-orthodoxe steenhouwers en kooplieden, in de decennia voordat ze in 1923 gedwongen werden te vertrekken, en de straten lezen nog steeds als één samenhangend geheel in plaats van een lappendeken van tijdperken. Deze gids behandelt de wandeling te voet: welke straten de moeite waard zijn, wat de versierde huizen je vertellen, en hoe het tempo hier zich verhoudt tot Göreme en Ürgüp.

Een dorp gebouwd door mensen die vertrokken zijn

Mustafapaşa heette Sinasos, en tot 1923 was het een Grieks-orthodox dorp waarvan de rijkdom van buitenaf kwam. Sinasiotische mannen werkten als kooplieden en ambachtslieden in Istanboel en verder, en velen van hen stuurden hun verdiensten naar huis om stenen herenhuizen, kerken en een school te bouwen. Dat geld is de reden dat het dorp eruitziet zoals het eruitziet: versierde gevels met een detailniveau dat je in de meeste Cappadocische dorpen niet vindt, gebouwd door families die de middelen en de smaak hadden om echt steenhouwwerk te laten maken in plaats van een functioneel grotwoning.

Die bouwperiode eindigde abrupt. Onder de Grieks-Turkse bevolkingsuitwisseling van 1923 werden de Grieks-orthodoxe inwoners van Sinasos hervestigd naar Griekenland, en werden moslimfamilies uit de Balkan hierheen verplaatst. Het dorp werd omgedoopt tot Mustafapaşa. De Griekse kerken werden ontruimd en soms een andere bestemming gegeven; de herenhuizen kwamen in handen van nieuwe eigenaars die ze als gewone woningen gebruikten in plaats van pronkstukken. Niemand liet het dorp daarna nog echt groeien, en juist daarom ziet het straatbeeld er nog uit zoals ongeveer een eeuw geleden — niemand had het geld, of de zin, om de oude steen neer te halen en iets groters te bouwen.

Die geschiedenis is belangrijk voor de wandeling, omdat het verklaart wat je op elke straat ziet: geen museale reconstructie, maar de daadwerkelijke huizen van een gemeenschap die in één jaar vertrok en nooit volledig is vervangen.

Er komen vanuit Ürgüp

Mustafapaşa ligt zo’n 6 km ten zuiden van Ürgüp, ongeveer 15 tot 20 minuten rijden of met de dolmuş, en het is een makkelijke stop te combineren met een ochtend of middag in Ürgüp zelf. Vanuit Göreme komt daar nog zo’n 15 minuten bij. Er is geen trein of vaste spoorverbinding in de regio — alles gaat hier over de weg — en dolmuş-diensten tussen Ürgüp en Mustafapaşa rijden overdag, maar worden richting de avond schaarser, dus plan om vóór het donker op een dienst terug te zijn, of regel een taxi, als je niet zelf rijdt.

Parkeren in het dorp is informeel en makkelijk te vinden bij het hoofdplein; dit is geen locatie met poortjes of parkeergeld, en je kunt gewoon lopend het dorp in vanaf waar je de auto laat staan.

De wandeling: van het plein naar de heuveltopkerken

Begin op het kleine centrale plein, dat eigenlijk gewoon een verbreding van de hoofdstraat is waar een paar café’s tafels buiten zetten. Vanaf hier heeft de wandeling geen vaste route — dat is juist de aantrekkingskracht. Loop eerst bergopwaarts langs de hoofdstraat, en je passeert het grootste deel van de versierde herenhuisgevels: deuropeningen omlijst met touwmotieven en rozetten, ramen op de bovenverdieping met stenen latei, af en toe een wapenschild of Grieks opschrift boven een deur. De meeste van deze gebouwen zijn nu privéwoningen, dus het detail dat het bekijken waard is, is de gevel zelf, niet het interieur.

Een korte klim brengt je bij Aios Vasilios (Sint-Basilius), een in de rotswand uitgehouwen kerk boven het dorp, met vervaagde fresco’s en een sober, verweerd interieur — bescheiden vergeleken met de beschilderde kerken van de Göreme-valleien, maar de klim waard voor het uitzicht over de daken net zo goed als voor de kerk zelf. Een tweede, grotere kerk, soms aangeduid als omgebouwd kloostergebouw, ligt dichter bij de hoofdstraat en is makkelijker te vinden; check ter plaatse of hij open is, want de openingstijden zijn informeel en kunnen wisselen.

Loop vanaf de kerken via de zijstraten terug naar beneden in plaats van dezelfde hoofdweg te nemen. Hier verdient de wandeling zijn naam: smalle steegjes, stenen trapjes, katten die slapen in deuropeningen, en veel minder andere bezoekers dan de hoofdstraat kent. Geef jezelf toestemming om terug te keren bij een doodlopend straatje: verschillende straten hier lopen niet door, en dat is normaal in plaats van een teken dat je verkeerd loopt.

De hele lus, hoofdstraat plus kerken plus zijstraten, beslaat misschien 2 tot 3 km te voet, bijna allemaal vlak tot licht glooiend, met een korte klim naar de heuveltopkerk als enige echte inspanning.

Waarom het rustiger aanvoelt dan Göreme of Ürgüp

De vergelijking met Göreme en Ürgüp verdient het om specifiek te zijn, want “rustiger” doet het verschil tekort. Het centrum van Göreme draait om touringcars, ballonophaalpunten en een gestage stroom voetgangers tussen het openluchtmuseum en het dorp; Ürgüp is uitgegroeid tot het meest complete kleine stadje van de regio, met een breder aanbod aan restaurants, hotels en een echte winkelstraat. Mustafapaşa heeft vrijwel niets van die infrastructuur. Er zijn een paar café’s en een handvol boetiek-grothotels omgebouwd uit oude herenhuizen, en dat is het zo’n beetje — geen rij souvenirwinkels, geen wachtrij voor wat dan ook.

Het praktische effect is dat je hier kunt wandelen zonder langs één vaste route te worden geleid of ruimte bij een uitzichtpunt te moeten bevechten. Het betekent ook dat het dorp op een kortere klok draait: de meeste café’s sluiten eerder dan hun tegenhangers in Ürgüp, en er is ‘s avonds weinig te doen. Beschouw Mustafapaşa als een dagwandeling, niet als basis voor een avond uit.

Wat de wandeling verder oplevert

Een paar details om op te letten onderweg: deurlijsten met uitgehouwen jaartallen, meerdere uit de jaren 1870 tot 1900, die de piek van Sinasos’ bouwboom markeren; af en toe onbedekte Griekse letters boven een deuropening; en binnenplaatsen, zichtbaar door openstaande hekken, die hetzelfde uitgehouwen steenwerk tonen als de straatgevels, aangezien Sinasiotische bouwers de delen van het huis versierden die bedoeld waren om door familie en gasten te worden gezien, niet alleen de delen aan de straatkant.

Als een herenhuis is omgebouwd tot een klein hotel, is de binnenplaats vaak vanaf de straat te zien en een blik waard, ook als je er niet logeert — het is meestal het best bewaarde voorbeeld van hoe een welvarend Sinasiotisch huishouden eruitzag, aangezien dit de gebouwen zijn waar geld is besteed aan onderhoud in plaats van dat ze werden overgelaten aan het budget van een privéfamilie.

Eten en pauzeren

Mustafapaşa’s eetgelegenheden zijn bewust beperkt — dit is een dorp van een paar honderd mensen, geen resortstadje. Op het plein serveren een paar café’s thee, koffie en eenvoudige hapjes, en dat is precies de juiste toon voor een stop hier: een glas çay op een schaduwrijk terras in plaats van een zitmaaltijd.

Voor lunch of diner met meer keuze gaan de meeste bezoekers terug naar Ürgüp, dat een aanmerkelijk betere restaurantscene heeft. Wil je de theecultuur hier wat beter begrijpen voordat je vertrekt, dan is het de moeite waard om even te kijken hoe de Turkse thee- en koffiecultuur hier daadwerkelijk werkt, want de etiquette rond bestellen en betalen verschilt van een standaard café.

Onderdeel maken van een langere dag

Mustafapaşa combineert natuurlijk met een ochtend of middag in Ürgüp, of als één stop op een langere rondrit langs de dorpen ten zuiden en oosten van Göreme. Het past goed in een driedaagse Cappadocië-reis in plaats van als eigen halve dag te worden behandeld, en als je aan het uitstippelen bent waar het past, geeft ons driedaagse reisschema een idee van hoe een dorpsstop als deze tussen de grotere bezienswaardigheden past.

Als je liever niet zelf rijdt en de geschiedenis ter plekke uitgelegd wilt hebben, behandelt een begeleide dorpentour dit samen met een paar van de andere rustigere stops in de regio:

een kleinschalige tour door Cappadocië’s verborgen valleien en dorpen

, die doorgaans dit soort plekken behandelt in plaats van de bekendste bezienswaardigheden.

De meeste bezoekers zien Mustafapaşa echter als een op zichzelf staande stop tijdens een Rode of Groene Tour-dag, of als extra bij een dag die al rond Ürgüp is opgebouwd. Als je moet kiezen tussen de grote dagtours van de regio,

een gecombineerde Rode en Groene Tour met een Engelssprekende gids

behandelt de ondergrondse steden en valleien die de eigen wandeling van Mustafapaşa niet aandoet, en is het waard om als aparte dag te boeken in plaats van te proberen die met het dorp te combineren.

Voor een rustiger, actiever alternatief voor een bustour geeft een

begeleide zonsondergangwandeltocht door de valleien

je het soort tempo dat dit dorp beloont, alleen dan toegepast op een uitgehouwen vallei in plaats van een stratenplan.

Praktische informatie

• Afstand vanaf Ürgüp: ongeveer 6 km, 15-20 minuten met de auto of dolmuş.
• Afstand vanaf Göreme: ongeveer 20 minuten.
• Benodigde tijd: 1,5 tot 2 uur voor de kernwandeling; tel er 30 minuten bij op voor thee of een langer bezoek aan een kerk.
• Kosten: het dorp zelf is gratis te bewandelen; individuele kerken vragen soms een kleine toegangsprijs, te betalen ter plekke.
• Beste tijd van de dag: late ochtend tot midden namiddag, wanneer de kerken vaker open zijn; het dorp biedt weinig schaduw, dus zomerbezoeken zijn comfortabeler eerder op de dag dan rond het middaguur.
• Terrein: grotendeels vlakke geplaveide straten, één korte klim naar de heuveltopkerk; te doen voor de meeste conditieniveaus, al maken de kasseien en stenen trapjes het lastiger voor iemand in een rolstoel of met beperkte mobiliteit — bekijk onze notities over toegankelijkheid in de regio voordat je hierop plant.
• Wat mee te nemen: comfortabele platte schoenen voor de kasseien, water, en contant geld voor thee en eventuele kerktoegang, aangezien pinapparaten in een dorp van deze omvang niet altijd werken.

De timing van je bezoek in het licht van de bredere regio doet er ook toe. Als je een reis plant rond het beste weer en de minste drukte, behandelt onze gids over de beste tijd om Cappadocië te bezoeken hoe de seizoenen hier verschuiven, en onze paklijst bevat het advies over schoeisel en kleding in lagen dat net zo goed geldt voor een dorpswandeling als deze als voor de valleien.

Nog één vergelijking die de moeite waard is: nabijgelegen dorpen zoals Ayvalı, Cemil en Taşkınpaşa hebben elk hun eigen stenen karakter en eigen aparte artikelen op deze site — Mustafapaşa is geen vervanging voor die dorpen, en deze wandeling beperkt zich tot wat binnen het dorp zelf te vinden is in plaats van te proberen het bredere Ürgüp-platteland op één pagina te behandelen. Als het tempo van Mustafapaşa je bevalt, zijn die dorpen op een andere dag een kijkje waard. Voor wijn na een dag wandelen zijn Ürgüp’s wijnkelders de dichtstbijzijnde echte stop, zo’n 20 minuten terug de weg die je kwam.

Veelgestelde vragen over wandelen in Mustafapaşa (Sinasos)

Hoe lang duurt het om door Mustafapaşa (Sinasos) te wandelen?

Reken 1,5 tot 2 uur voor de belangrijkste straten en de twee hoofdkerken. Tel er 30 minuten bij op als je gaat zitten voor thee op het plein of een omgebouwd herenhuis van binnen wilt bekijken. Er is geen vaste route, dus de wandeling wordt langer of korter afhankelijk van hoeveel zijstraten je neemt.

Hoe ver ligt Mustafapaşa van Ürgüp?

Ongeveer 6 km, zo’n 20 minuten met de auto of dolmuş, en dichter bij 10-15 minuten over een rustige weg. Het is een makkelijke halve-dag uitstap vanuit een basis in Ürgüp, en ook goed te doen als langere stop vanuit Göreme, zo’n 20 minuten verder.

Wat was Sinasos vóór 1923?

Sinasos was een welvarend Grieks-orthodox dorp, met rijkdom opgebouwd door steenhouwers en kooplieden die tot in Istanboel werkten en geld naar huis stuurden om kerken en versierde herenhuizen te bouwen. De bevolking vertrok tijdens de Grieks-Turkse bevolkingsuitwisseling van 1923, waarna het dorp opnieuw werd bevolkt en omgedoopt tot Mustafapaşa.

Zijn de oude Griekse huizen open voor publiek?

Een handvol is omgebouwd tot boetiekhotels en kan vanuit de binnenplaats worden bekeken als je er logeert of beleefd aan de deur vraagt; de meeste zijn privéwoningen en blijven gesloten. De versierde gevels zijn het deel dat je vrij vanaf de straat kunt bekijken, en dat is toch waar de meeste details zitten.

Is Mustafapaşa drukker of rustiger dan Göreme?

Consequent rustiger. Het centrum en openluchtmuseum van Göreme trekken de hele dag touringcars aan; Mustafapaşa krijgt daar maar een fractie van, vooral auto’s en kleine begeleide groepen, en de straten voelen zelfs midden op de dag zelden druk aan.

Heb ik een gids nodig om Mustafapaşa te bezoeken?

Nee. Het dorp is klein genoeg om op eigen houtje met een kaart te verkennen, en de belangrijkste bezienswaardigheden, de twee kerken en de gevels van de herenhuizen, zijn vanaf de straat te zien. Een gids voegt achtergrond toe over de Grieks-orthodoxe geschiedenis die nergens ter plaatse staat vermeld, en dat is de belangrijkste reden om er een te boeken.

Is Mustafapaşa de moeite waard als ik Ürgüp al heb gezien?

Ja, het zijn verschillende dorpen. Ürgüp heeft meer van alles, restaurants, hotels, wijnkelders, verkeer; Mustafapaşa heeft minder van dat alles en een uniformer 19e-eeuws straatbeeld, omdat het niet is herbouwd en uitgebreid zoals Ürgüp.

Wat kan ik daar het beste eten of drinken?

Een handvol café’s rond het plein serveert Turkse thee en eenvoudig eten; het is een goede stop voor çay in plaats van een volledige maaltijd. Voor een echte lunch of diner gaan de meeste bezoekers terug naar Ürgüp, dat een veel ruimere keuze aan restaurants heeft.