Wat te doen bij regen in Cappadocië

Als de tufsteen nat wordt

De valleien van Cappadocië zijn uitgehouwen uit tufsteen, het zachte vulkanische gesteente dat erosie in duizenden jaren tot feeënschoorstenen en canyonwanden heeft gevormd. Droog is datzelfde gesteente makkelijk te belopen en makkelijk te lezen onder je voeten. Nat wordt het snel glad, en stof dat een uur eerder nog stevig was, kan veranderen in een dun laagje glibberige modder over harde steen. Op een vlakke, korte wandeling zoals Devrent Vallei betekent dat vooral natte schoenen. Op iets steilers of smallers ligt dat anders.

Paden door Rose Valley, de afdalende stukken van Red Valley en de zo’n 380 treden naar beneden in de Ihlara-vallei hebben allemaal stukken waar het pad versmalt, aan één kant wegvalt, of dicht genoeg langs een rotswand loopt dat een uitglijder meer gevolgen heeft dan een natte broek.

Dit is geen overdreven gevaar — genoeg mensen wandelen bij een lichte bui zonder problemen door deze valleien — maar aanhoudende regen verandert de afweging, en het is de moeite waard om eerst een bredere toelichting te lezen over wandelveiligheid in de valleien voordat je beslist of je doorgaat. Het eerlijke advies van de meeste gidsen in Göreme is simpel: als het langer dan een uur regent, stel de wandeling dan uit in plaats van door te zetten. De valleien lopen niet weg, en het droge continentale klimaat van Cappadocië maakt een natte periode veel vaker een enkele middag dan een verloren reis.

Dan blijft de vraag over wat je in plaats daarvan kunt doen. Het antwoord is niet om de ene buitenactiviteit voor de andere te verruilen — een jeeptocht of een uitzichtcafé is niet wezenlijk droger dan een valleipad — maar om ergens naartoe te gaan waar het weer helemaal niet bij kan.

Ondergrondse steden: niet gehinderd door het weer

De meest betrouwbare regenopties in de regio zijn ook op een heldere dag een van de beste attracties: de ondergrondse steden onder het plateau. Derinkuyu daalt zo’n 85 meter af over acht niveaus die open zijn voor bezoekers, met ventilatieschachten, stallen, opslagkelders, een kapel, en de grote stenen schijven die door de gangen werden gerold om ze af te sluiten.

Kaymaklı is ondieper, met vier open niveaus, maar de gangen lopen er lager en smaller, dus verwacht meer gebukt lopen tussen de ruimtes. Geen van beide steden heeft enige noemenswaardige blootstelling aan weer aan de oppervlakte — de temperatuur ondergronds blijft koel en constant, wat er boven ook gebeurt, en regen heeft geen effect op de gangen, de verlichting of de begaanbaarheid.

Als je tussen de twee moet kiezen, is Derinkuyu of Kaymaklı de moeite waard om eerst te lezen: kort samengevat gaat Derinkuyu dieper en voelt het gevarieerder, terwijl Kaymaklı breder is maar meer bukken vergt. Beide zijn op zich een volwaardig, de moeite waard bezoek, en een natte ochtend is wellicht het beste moment om te gaan, omdat de drukte die bij mooi weer aan de oppervlakte bij deze plekken ontstaat dan afneemt.

Voor een rustiger alternatief liggen Mazı en Gaziemir buiten de gangbare tourroutes, zonder de reisgroepen die Derinkuyu en Kaymaklı midden op de dag vullen; er kan geen betrouwbare verlichting of vaste gids zijn, dus ze passen bij reizigers die zich prettig voelen bij een geïmproviseerder bezoek in plaats van een gepolijst bezoek.

Rotskerken in het Göreme Open-Air Museum

Het Göreme Open-Air Museum is een UNESCO-werelderfgoedsite die in 1985 werd ingeschreven, en een bezoek bestaat grotendeels uit het in en uit stappen van een stuk of twaalf in de rots uitgehouwen kerken uit de tiende en elfde eeuw. Eenmaal binnen in een kerk maakt regen geen verschil — je kijkt naar beschilderde plafonds en bewerkte zuilen in een beschutte ruimte. Het addertje is dat de paden tussen de kerken op het terrein buiten liggen, en na regen kunnen die net zo glad zijn als elders op het plateau, dus dit is eerder een gedeeltelijke dan een volledige beschutting tegen het weer.

Reken op anderhalf tot twee uur voor het museum zelf. De Karanlık Kilise, oftewel de Duistere Kerk, vraagt een apart ticket bovenop de algemene entree, en is degene die de extra kosten waard is: hij heeft de best bewaarde fresco’s van het complex, juist doordat zijn beperkte lichtinval eeuwenlang zo weinig licht binnenliet. Details over wat hem anders maakt dan de rest van de site staan in de gids over de Duistere Kerk. Neem een poncho of compacte paraplu mee en schoenen met echt profiel, want de bestrate paden tussen de kerken kunnen onder het water komen te staan, en behandel het museum als een gemengd binnen-buitenbezoek in plaats van een volledig beschut bezoek.

Avanos: een wiel, wat klei, en een dak boven je hoofd

Avanos ligt aan de Kızılırmak, met circa 1.355 kilometer de langste rivier van Turkije, en de rode klei die uit de oevers wordt gehaald, wordt hier al sinds de Hettitische tijd bewerkt. Een aantal werkplaatsen in het stadje laat bezoekers kort en begeleid achter een pottenbakkerswiel plaatsnemen — echt binnen, echt met de handen aan de klei, en een redelijke manier om een uur of twee te vullen terwijl het weer buiten opklaart. Het past bij vrijwel elke leeftijd en vraagt geen voorkennis; een medewerker houdt het wiel meestal gecentreerd terwijl jij de klei vormgeeft.

Combineer een workshop met een wandeling door de pottenbakkerswijk, waar showrooms afgewerkte stukken tonen, van eenvoudige huishoudkommen tot grote decoratieve urnen. Het is verstandig om vooraf een idee te hebben van wat een eerlijke prijs is, want sommige showrooms zetten stevig aan tot kopen; niemand is verplicht iets te kopen, en beleefd bedanken is een volkomen normale reactie. Een breder overzicht van het stadje, inclusief waar de werkplaatsen ten opzichte van de rivier liggen, staat in de wandelgids voor Avanos.

Ürgüp: wijnkelders voor de middag

Cappadocië is al heel lang een wijnstreek, en Ürgüp is er vandaag de dag het meest zichtbare centrum van, met een aantal kelders die rechtstreeks in de rots zijn uitgehouwen — beschut, koel, en volledig ongevoelig voor regen aan de oppervlakte. Lokale druivenrassen die de moeite van het proeven waard zijn, zijn onder meer Emir, een witte variëteit, naast rode rassen zoals Kalecik Karası en Boğazkere.

Proeverijen zijn doorgaans informeel: een handvol glazen, een korte uitleg van wie er inschenkt, en geen druk om aan het eind een doos te kopen. De gids Wijnkelders van Ürgüp noemt specifieke adressen, en de wijngids van Cappadocië gaat dieper in op de druivenrassen en de geschiedenis van de streek.

een dagtocht vanuit Göreme die een wijnproeverij combineert met andere in de rots uitgehouwen plekken

is een handige manier om een natte dag in te delen als je liever niet zelf de logistiek uitzoekt — de meeste stops op zo’n route zijn met opzet binnen of ondergronds, in plaats van valleiwandelingen. Voor volwassenen zonder kinderen is een middag die van een proeverij in een kelder naar een zitmaaltijd gaat, een goede besteding van een dag die het weer al voor je heeft ingevuld; de gids waar te eten in Ürgüp heeft opties in de buurt.

Andere indoor opties die het weten waard zijn

Een handvol andere activiteiten in de regio is in de praktijk weerbestendig, en de moeite waard om achter de hand te houden voor precies zo’n dag:

Activiteit	Waar	Ruwweg hoe lang
Turks bad (hamam)	Göreme, Ürgüp	1–1,5 uur
Spabehandeling in grothotel	Diverse grothotels	45 min–1,5 uur
Tapijt- of textielbezichtiging	Göreme, Avanos, Ürgüp	30–60 minuten
Onyx- of sieradenworkshop	Regio Avanos	30–45 minuten
Ceremonie van de dansende derwisjen	Diverse locaties, ‘s avonds	~1 uur

Een Turks bad is een eenvoudige, volledig indoor manier om een uur door te brengen, en verschillende grothotels hebben eigen kleine spa’s voor gasten en externe bezoekers.

Tapijtshowrooms en onyxworkshops zijn gangbare stops op georganiseerde tours; kijken zonder te kopen is prima, en wat je moet weten voordat je een tapijt koopt of een stuk onyx of sieraad is de moeite van het lezen waard voordat het gesprek over de prijs echt begint. ’s Avonds wordt een ceremonie van de dansende derwisjen binnen gehouden en gaat gewoon door, ongeacht wat de lucht doet.

De ballonvlucht, op de achtergrond

Als een luchtballonvlucht deel uitmaakt van je plannen, is het goed om het duidelijk te zeggen: regen is meestal niet de directe oorzaak van annulering, maar het komt zelden zonder wind of lage bewolking, en beide zijn genoeg om de hele vloot aan de grond te houden. Vluchten worden in de meeste maanden op meerdere dagen al vanwege wind geannuleerd, vaker in de winter en het voorjaar, en er is geen manier om een specifieke ochtend van tevoren te voorspellen.

Als je dit al weet, is een regenachtige dag eigenlijk gewoon een herinnering aan waarom het zin heeft om een vlucht voor je eerste ochtend in Cappadocië te boeken in plaats van je laatste: dat geeft je een tweede en derde kans als de eerste wordt afgeblazen. De ballonvluchtgids van Cappadocië behandelt timing en prijzen uitgebreid, en de toelichting over geannuleerde ballonvluchten en wind legt uit wat operators doorgaans aanbieden als een vlucht niet doorgaat.

een zonsopgang-ballonvlucht boven Göreme

is het waard om voor de vroegste ochtend van je verblijf te boeken, juist om deze reden — niet omdat het helpt tegen de regen van vandaag, maar omdat het de rest van je reis beschermt tegen één slechte weersvoorspelling.

Als de regen wegtrekt

Het droge klimaat van Cappadocië zorgt ervoor dat een natte periode meestal kort duurt, en de valleien drogen sneller op dan je zou verwachten zodra de zon weer schijnt — tufsteen laat water snel los. Zie een natte dag als een herschikking in plaats van een verlies: verplaats de wandeling naar morgen, en gebruik vandaag voor de ondergrondse steden, het museum, Avanos of Ürgüp.

Zodra de grond weer is opgedroogd, zijn activiteiten die alleen bij droog weer zin hebben de moeite waard om weer op te pakken.

een jeepsafari door de valleien rond Göreme

gaat over ruwere tracks die echt onprettig, en soms onveilig, zijn als ze nat zijn, dus dit is er een om uit te stellen tot de omstandigheden verbeteren in plaats van er rond een regenbui aan te beginnen.

Als je een langer verblijf plant tijdens een periode met wisselvallig weer, is de reisroute Cappadocië in de winter precies met deze flexibiliteit in gedachten opgebouwd, met buiten- en binnendagen verspreid over de reis in plaats van alles op één weersvoorspelling te zetten.